Zespół badawczy:

Dr hab. Małgorzata Michel, prof. UJ, Aleksandra Rydel, Zofia Stanisławek

Opis projektu i wyniki raportu badawczego:

W Polsce przybywa dzieci wykluczonych, żyjących w skrajnym ubóstwie. Wśród nich są dzieci ulicy. Rada Europy definiuje dzieci ulicy, jako osoby do 18 roku życia, które przez jakiś czas żyją w środowisku ulicznym, choć niekoniecznie rodzą się i mieszkają na ulicy. Zameldowane są u rodziców, lecz swoje podstawowe potrzeby zaspokajają w środowisku ulicznym. Ich miejsca pobytu to ulice, podwórka, bramy, piwnice, strychy, pustostany, itp. Dzieci ulicy często określane są mianem dzieci o skradzionym dzieciństwie, których prawa łamane są zarówno przez bliskich dorosłych, jak i reprezentantów instytucji edukacyjnych i pomocowych.

Jak wynika z badań prowadzonych przez autorkę, w Polsce są to dzieci:

• z najuboższych przestrzeni miejskich, żyjące w skrajnym zaniedbaniu i ubóstwie,
• mające rodziców w izolacji penitencjarnej,
• ofiary przemocy domowej,
• doświadczające kryzysu bezdomności, zamieszkujące np. altany działkowe, pustostany itp.,
• rezydujące najczęściej wraz z matkami w ośrodkach dla ofiar przemocy domowej,
• uchodźcze,
• uciekające z placówek opiekuńczo- wychowawczych, młodzieżowych ośrodków wychowawczych itp.,
• przebywające najczęściej z matkami w ośrodkach wspierających osoby w kryzysie bezdomności.

Dzieci te dotknięte są kryzysami psychicznymi, niepełnosprawnościami, posiadają specjalne potrzeby edukacyjne, zagrożone są niedostosowaniem społecznym i demoralizacją, odznaczają się syndromem PTSD, wzrastają w skrajnie niekorzystnym środowisku wychowawczym i socjalnym, są zaniedbane materialnie i często głodne. Nie jesteśmy w stanie oszacować dokładnej liczby takich dzieci w Polsce, może ich być nawet 350 tysięcy (dane Fundacji dla Polski). Dodatkowo raport Fundacji Szlachetna Paczka (Raport o biedzie 2023) wskazuje, że w Polsce jest około 400 tysięcy głodnych dzieci.

Raport z badań przeprowadzonych autorkę we współpracy z Federacją Organizacji Streetworkerskich na Rzecz Dzieci i Młodzieży FOS na temat pracy osób z dziećmi na ulicy w Polsce informuje (S.O.S. Wsparcie organizacji streetworkerskich. Raport z badań), że z najbardziej zaniedbanymi dziećmi w Polsce pracują często osoby bez przygotowania pedagogicznego. Często też są to wolontariusze bez solidnego wsparcia pedagogicznego. To rodzi szereg komplikacji w sytuacjach trudnych na ulicy takich jak bycie świadkiem przestępstwa wobec dziecka, podjęcie współpracy z rodziną dziecka, reprezentantami lokalnych instytucji pomocowych, sądem rodzinnym. Zaprezentowane w raporcie wyniki badań jasno wskazują na potrzebę profesjonalizacji i umocowania formalno- prawnego działań realizowanych metodą streetworking. Prezentowany raport wieńczą wyniki badań, wnioski badawcze, wnioski i rekomendacje dla praktyki pracy streetworkerów w Polsce.

Raport można znaleźć >>tutaj<<.