Grupa badawcza Uniwersytetu Jagiellońskiego rozpoczyna realizację projektu "Zdrowa Akademia", którego celem jest pogłębiona diagnoza zdrowia psychicznego oraz jego uwarunkowań w środowisku akademickim w Polsce. Realizacja przedsięwzięcia jest możliwa dzięki wsparciu resortu nauki, który dostrzegł potrzebę prowadzenia kompleksowych badań nad funkcjonowaniem szkolnictwa wyższego w jego pełnym wymiarze.
Polskie uczelnie mierzą się obecnie z narastającym kryzysem zdrowia psychicznego. Szacuje się, że około połowa osób studiujących doświadcza wysokiego poziomu stresu, a co czwarta wykazuje objawy depresji. Choć dostępne są dane dotyczące kondycji psychicznej studentów, wciąż brakuje systematycznych badań obejmujących osoby zatrudnione w szkolnictwie wyższym - zarówno kadrę naukowo-dydaktyczną, jak i pracowników administracyjnych.
Dotychczasowe badania nad zdrowiem psychicznym koncentrowały się głównie na perspektywie medycznej, skupiając uwagę badaczy przede wszystkim na zaburzeniach psychicznych. Znacznie rzadziej zdrowie psychiczne analizowano jako dobrostan oraz zbiór zasobów indywidualnych i społecznych wspierających funkcjonowanie człowieka. Pomimo deklarowanego uwzględniania kontekstu organizacyjnego uczelni, większość badań nadal skupia się na identyfikacji problemów psychicznych, poświęcając relatywnie niewiele uwagi czynnikom środowiskowym i instytucjonalnym wpływającym na dobrostan społeczności akademickiej.
- Głównym celem projektu "Zdrowa Akademia" jest uchwycenie dynamiki zjawisk związanych ze zdrowiem psychicznym w skali całego kraju. Istotnym wyzwaniem jest uwzględnienie różnorodności społeczności akademickiej - od osób studiujących, przez kadrę naukowo-dydaktyczną, po pracowników administracyjnych - oraz analiza tych zależności w ramach spójnego modelu badawczego. Uniwersytet Jagielloński stanowi szczególnie wartościowe środowisko do inicjowania i prowadzenia badań w tym obszarze. Wynika to zarówno ze złożoności jego struktury organizacyjnej, jak i doświadczeń w tworzeniu rozwiązań wspierających dobrostan społeczności akademickiej, takich jak Centrum Dostępności UJ, SOWA UJ, Bezpieczni UJ czy działania rekomendowane w polityce dostępności. Projekt wpisuje się również w tradycję Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz jego odpowiedzialność za rozwój wspólnoty opartej na wartościach akademickich. Badanie uwzględnia aksjologiczny wymiar funkcjonowania uczelni i ma służyć wypracowaniu rekomendacji wspierających dobrostan całej społeczności akademickiej - wyjaśnia dr hab. Hubert Kaszyński, prof. UJ z Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierownik projektu, lider grupy tematycznej Behaviour in Crisis Lab Zdrowie psychiczne w organizacji.
Współczesna rzeczywistość coraz częściej opisywana jest jako "polikryzys" - zjawisko wynikające z nakładania się kryzysów geopolitycznych, ekonomicznych i społecznych. Ich konsekwencje są wyraźnie odczuwalne również w środowisku akademickim, stawiając przed uczelniami wyzwania, na które nie były wcześniej w pełni przygotowane. Zjawiska te wpływają na kondycję psychiczną wszystkich grup tworzących społeczność akademicką.
- Zadanie, którego się podejmujemy, ma ogromne znaczenie. Podchodzimy do niego z pełną świadomością jego złożoności i odpowiedzialności, jaka się z nim wiąże. Jako zespół badawczy czujemy obowiązek prowadzenia badań w sposób szczególnie rzetelny i wyważony. Problematyka zdrowia psychicznego jest nie tylko wyzwaniem badawczym. Wiąże się również z refleksją nad fundamentalnymi pytaniami dotyczącymi sensu osobowego, grupowego i wspólnotowego funkcjonowania człowieka. Celem "Zdrowej Akademii" jest spojrzenie na polski uniwersytet z perspektywy zdrowia organizacyjnego nie tylko przez pryzmat indywidualnych doświadczeń studentów i pracowników, lecz także poprzez analizę warunków instytucjonalnych, relacji społecznych oraz rozwiązań organizacyjnych, które mogą wspierać lub osłabiać dobrostan psychiczny społeczności akademickiej - dodaje dr hab. Hubert Kaszyński, prof. UJ.
Projekt ma również na celu przełamywanie stereotypów związanych ze zdrowiem psychicznym poprzez promowanie nowoczesnych form wsparcia psychologicznego. Zakłada ponadto opracowanie rekomendacji służących budowaniu środowiska akademickiego sprzyjającego dobrostanowi, wzmacnianiu sprawczości oraz rozwijaniu odporności psychicznej członków wspólnoty akademickiej.
Inicjatywa ma charakter interdyscyplinarny i innowacyjny. Zespół badawczy, skupiający specjalistów reprezentujących różne dziedziny nauki, deklaruje pełne zaangażowanie w jej realizację. Funkcję superwizora badania pełni prof. dr hab. Małgorzata Kossowska, liderka Behaviour in Crisis Lab, kierowniczka Zakładu Psychologii Społecznej Instytutu Psychologii UJ.
Wśród jednostek Uniwersytetu Jagiellońskiego uczestniczących w przedsięwzięciu znajdują się Behaviour in Crisis Lab, Wydział Filozoficzny (Instytut Psychologii, Instytut Pedagogiki, Instytut Socjologii), Centrum Badań nad Szkolnictwem Wyższym UJ, Studencki Ośrodek Wsparcia i Adaptacji UJ oraz Wydział Lekarski UJ CM (Katedra Psychiatrii i Psychoterapii).
Jak podkreśla kierownik projektu, przedsięwzięcie to może stać się początkiem długofalowych działań na rzecz budowy „Zdrowej Akademii” - wspólnoty opartej na wartościach akademickich, dobrostanie jej członków oraz społecznej odpowiedzialności.
Projekt realizowany jest we współpracy z partnerami z całego kraju. Wspiera go ogólnopolski zespół konsultacyjny skupiający uznanych badaczy reprezentujących wiodące ośrodki akademickie. Dzięki temu uwzględniane są różnorodne doświadczenia i perspektywy polskiego środowiska akademickiego.
Czytaj również:
Coraz więcej osób szuka wsparcia psychologicznego. O projekcie „Zdrowa Akademia” w Radiu Kraków
